26.6 C
Galatsi
Τρίτη, 25 Ιουνίου, 2024
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

    Το νόημα και η ιστορία της λέξης: Κέρατο

    Ημερομηνία:

    -- Διαφήμιση --

    Γράφει ο Γιώργος Παπαζαχαρίου

    Κέρατο από το αρχαιοελληνικό κέρας λέμε τη σκληρή έκφυση που μεγαλώνει στο κεφάλι ορισμένων θηλαστικών, αρσενικών ζώων, συνήθως σε ζευγάρι. Από την παμπάλαια πελασγική ρίζα καρ ή κερ προκύπτουν μύρια όσα:

    κάρα, κρανίον, κράνος, κράτος, κραταιός, καρούμπαλο, κουρέας < κείρω <από τον παρακ. κέκαρμαι , καρηκομμώ, κέρας, κερατάς, κερασφόρος, Κεράτιος κόλπος, καράτι κλπ.

    -- Διαφήμιση --

    Μεταφορικά κέρατο και κεράτωμα ονομάζουμε τη μοιχεία και γενικότερα την σεξουαλική απιστία σε ένα ζευγάρι.

    Για το πώς προέκυψε η ταύτιση του κέρατου με τη μοιχεία υπάρχουν πολλές εκδοχές:

    -- Διαφήμιση --

    Σύμφωνα με την ίσως πλέον διαδεδομένη, υπεύθυνο είναι κράνος των αρχαίων πολεμιστών που έφερε κέρατα. Όταν ο πολεμιστής δηλαδή πήγαινε στον πόλεμο και φόραγε το κράνος με τα κέρατα και η σύζυγος εμοιχεύετο με κάποιον ή κάποιους απόλεμους.

    Η σύνδεση του απατημένου συζύγου με το κέρατο είναι παλιά: «Ὅστις ἔσω πυροὺς καταλαμβάνει οὐκ ἀγοράζων κείνου Ἀμαλθείας ἁ γυνά ἐστι κέρας», «Όποιος ποτέ του στάρι δεν αγόρασε μα πάντα σπίτι του το βρίσκει, κέρατο της Αμάλθειας είναι η γυναίκα του» αναφέρει ένα επίγραμμα του Καλλικτήρος του Μαγνησίου.

    O Μιχαήλ Ψελλός, o Βυζαντινός διανοούμενος, λόγιος, φιλόσοφος, ιστορικός, διπλωμάτης, πολιτικός και συγγραφέας στο σύγγραμμά του «Πόθεν το του κερατά όνομα» (περί ονόματος του κερατά) αναφέρει ότι το «κερατάς» προέρχεται:

    Από τα κερασφόρα ζώα που δεν έχουν μόνιμη ερωτική σύντροφο και είναι νωθρά και βλακώδη: Όλα τα κερασφόρα ζώα είναι κουτά. Το ελάφι, το σαλιγκάρι και το βουβάλι θεωρούνται τα πιο ηλίθια ζώα.

    Έτσι και ο ηλίθιος άντρας που δεν παίρνει είδηση ότι η γυναίκα του δεν κλείνει πόδι όλη νύχτα, θα έπρεπε να είναι, κατά Ψελλόν, «ζώον κερασοφόρον»!

    Σύμφωνα με το Μέγα Ετυμολογικόν Λεξικόν που συντάχθηκε τον 10ο με 11ο αιώνα, κέρας είναι η τρίχα επειδή φυτρώνει στο κεφάλι όπως και τα κέρατα. «Η διαρκώς κειρoμένη» αυτή που συνεχώς κουρεύεται ίσως να σχετίζεται με την διαρκώς διαπομπευόμενη: την μοιχαλίδα. Καθώς το κούρεμα ήταν μια από τις ποινές, ίσως η ελαφρύτερη, για τους διαπομπευόμενους μοιχούς.

    Στα Αγγλικά ο κερατάς λέγεται cuckold από τη λέξη cuckoo = κούκος, επειδή, το θηλυκό πάει και γεννάει τα αυγά της σε φωλιές άλλων πουλιών για να γλυτώσει την ανατροφή τους. Με τούτο τον τρόπο σατιρίζονται όσοι μεγαλώνουν παιδί άλλου χωρίς να το γνωρίζουν!

    Πηγή: Οι «Λέξεις» εμπεριέχονται στα Βιβλία – Ημερολόγια του Γιώργου Παπαζαχαρίου «Ταξιδεύοντας με τις λέξεις» 2020 – 2024 που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ταξιδευτής και τις δημοσιεύουμε με την άδεια και του εκδότη, Κώστα Παπαδόπουλου και του Γιώργου Παπαζαχαρίου.

    ΜΟΙΡΑΣΤΕΊΤΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

    ΕΓΓΡΑΦΗ

    -- Διαφήμιση --

    ΠΡΟΣΦΑΤΑ

    ΣΧΕΤΙΚΑ
    ΑΡΘΡΑ

    Το νόημα και η ιστορία της λέξης: βυβλίον ή βιβλίον

    Γράφει ο Γιώργος Παπαζαχαρίου Το βυβλίον ή βιβλίον είναι υποκοριστικό...

    Το νόημα και η ιστορία της φράσης: bon pour l’ Orient

    bon pour l' Orient = μπον πουρ λ' οριαν...

    Το νόημα και η ιστορία της φράσης: παρά θιν’ αλός

    Του Γιώργου Παπαζαχαρίου. Φωτογραφία εξωφύλλου ©Nikos Servetas Ἡ «θις της...

    Το νόημα και η ιστορία των λέξεων: Τάξις, ταξίδι, ταρίφα

    Γράφει ο Γιώργος Παπαζαχαρίου Η αρχαία ελληνική λέξη τάξις προσδιόριζε...
    -- Διαφήμιση --